top of page
Fix this shit publicatie

Fix This Shit

In 2023 stelde de Tweede Kamer vragen over het inzetten van menselijke mest ten behoeve van de landbouw en het sluiten van de voedselkringloop. Het antwoord van het kabinet focuste vooral op risico's. Kansen, bestaande kennis en veilige toepassingen bleven buiten beeld. Fix This Shit is het weerwoord: een publicatie samengesteld door een groep experts die laten zien dat het wél kan: menselijke mest inzetten als waardevolle gronstof voor de kringlooplandbouw. Hier lees je wat de risico's werkelijk zijn en waarom de mens niet het probleem is, maar de sleutel kan zijn tot een gezond, zelfredzaam en weerbaar landbouwsysteem.

Fix this Shit
GaS potentiele mest poster final.jpg

Give

Shit

campagne

Give a Shit actie

Met de Give a Shit campagne openden 30 boeren door heel het land hun deuren voor burgers die hun poep kwamen doneren. De actie trok volop landelijke en regionale pers en had effect. Er volgde een aangenomen motie (2023) en kamervragen (2024). De boodschap is simpel: Give a shit!

De boeren.png
De boeren
Josine-Breukink-Fotografie_-De-Patrijs-deelgenotendag-2-192-e1677687947948-1024x932.jpg

'13 mei wordt voor ons de start van de slogan: Doe je boodschappen? Laat er ook een achter. Als ze ons composttoilet gebruikt hebben krijgen ze korting op boodschappen in de boerderijwinkel.'

Johannes Regelink
Burgerboerderij de Patrijs

 

Dochterenseweg 13a, Laren, Gelderland
10:00 - 16:00

VOF-de-Roy-primair-768x1024.jpeg

'Mest is geen afval product maar een zeer waardevol product voor de bodem. Vooral voor het bodemleven. En die zorgen er voor dat er voldoende nutriënten in de voeding terecht komt. En dat is de basis van onze gezondheid.'

Alphons de roy
Vof de roy

 

Druisdijk 4, Alphen
10:00 - 16:00

Roel van Buuren Boerderij Landlust.jpg

'Waarom doe ik mee? De consument Is lek in de kringloop, en voedsel is te goedkoop'

Roel van Buuren
Boerderij Landlust

Oostgaag 25a, Maasland
10:00 - 12:30

Marrit en Bas Buitenverwachting.jpg

'We kunnen gelijk onze 2e compost toilet feestelijk openen met verse boodschappen!!'

Marrit en Bas
Boerderij Buitenverwachting

Vlietkade 2, Hoogmade, Zuid-Holland

10:00 - 16:00, composttoilet aanwezig

Niek.png

'De kringloop moet gesloten worden'

Niek Miedema

Birstum 6a, Nesr , Fryslân
10:00 - 16:00

d3c293d8-1945-4068-a63c-0c722b29cf36.JPG

'Ik wil mensen bewust  maken van de voedselkringloop. Wij krijgen de waardevolle grondstoffen niet meer terug. Die moeten we ergens vandaan halen.'

Thieu Bongers
Melkveebedrijf bergewell

Kerversbroek 2, Kelpen 0ler, Limburg
10:00 -16:00

marten de meent.webp

'Poep de aarde gezond! Het gat moet dicht.'

Marten
Boerderij de Meent

Middenweg BP 6, Amstelveen, Noord Holland
10:00 - 16:00 composttoilet aanwezig

Josephine Schuurman Boerderij Eyckenstein.jpg

'Hier vlakbij ligt de anlegsteeg, Vroeger werd de menselijke mest van de stad naar land gebracht. Die verbinding willen we weer maken.'

Josephine Schuurman
Boerderij Eyckenstein

Eikensteeg 13, Maartensdijk, Utrecht
10:00 - 16:00

Tineke de Groot Boerderij Okkingastate.jpeg

'Wij staan helemaal achter de gedachte'

Tineke de Groot
Boerderij Okkingastate

Foarryp 5, Wijnaldum, Friesland
10:00 - 12:00

WhatsApp Image 2023-03-24 at 11.58.04 (1).jpeg

'De wc heb ik van mijn studievrienden uit Wageningen gekregen. Iedere dag moet een persoon de wc 1 meter verzetten om in de behoefte van het gewas te voorzien. Zo kan iedereen per jaar dus 365 m2 van mijn land bemesten. Moeten ze wel iedere dag terug komen en niet alleen op 13 mei.'

Henk Geerligs (en zijn dochter)
Boerderij Hartelust

Kneesweg 18, Anna Paulowna, Noord-Holland
10:00 - 14:00 composttoilet aanwezig

4-Coron-en-Colien-van-den-hout-e1677253351972-768x391.jpg

'Kringloop begint met hergebruik van alle reststromen om input van buitenaf te minimaliseren en zo een volhoudbare voedselproduktie na te streven.'

Coron en colien van den Hout
Van den Hout-Vingerhoets

Sint Bavodijk 53, Nieuwvliet, Zeeland
10:00 - 16:00

Jaco Visscher Erve Slendebroek.jpg

'Als je de kringloop wilt sluiten dan zijn alle mineralen die in het riool verdwijnen het grote probleem.' 

Jaco Visscher
Erve Slendebroek

Kanaalweg 20, Zwolle, Gelderland
17:00 - 19:00

20210928_165237.jpg

'Het stukje bewustwording is wat er mist. Wij hebben een enorme foucs om op de imput te besparen maar de achterkant kijken we niet naar. We moeten allemaal waar we kunnen ons steentje bijdragen. Daar is dit ook een klein onderdeel van.' 

Niek Konijn
Nicolaashoeve

Middenweg 54, Middenbeemster, Noord-Holland
09:00 - 13:00

0dc44f7e-c8fe-49b4-baab-f3adb5aa7486.JPG

'De picknick tafel met koffie staat klaar.  Ik vind het waardevol om een (positieve) bijdragen te leveren in deze discussie.We voeren graag het gesprek hierover met bezoekers.'

Sjoerd de Hoop
biologische boederij de Hoop

De Wylgen 7, Hiaure, Friesland
10:00 - 16:00

Jan Willem Breukink .jpg

'Ik vind het heel belangrijk om het gesprek met de consument aan te gaan waar we als maatschappij gezamenlijk aan de slag moeten om het bodem microbioom weer in top vorm te krijgen.' 

Jan Willem Breukink

Cortenoeverseweg 125BrummenGelderland

10:00 - 16:00

WhatsApp Image 2022-05-08 at 7.33.02 AM.jpeg

'In de landbouw en voedselproductie gaat het nu niet om kwaliteit maar om randzaken. Dat mis ik in het verhaal. Gewoon naar de essentie met meer aandacht voor de goede processen ' 

Wim van den Hengel
Melkveehouderij van den Hengel & zn

Hessenweg 112, Achterveld, Utercht

10:00 - 12:00

1663440.jpg

'De mens benut niet alle nutriënten uit zijn voeding en deze worden nutteloos weggespoeld in het riool. Wij willen graag meewerken om deze voedingsstoffen, samen met de mest van onze runderen, varkens en kippen, in de vorm van compost weer terug te brengen naar de bodem.'
 

Arjen Bisschop
Boerderij Houberg

Houberg 1, Lobith, Gerlderland

13:00 - 16:00

Foto+Simone.png

'We moeten zelf nog wennen van het idee om menselijke poep te ontvangen op ons bedrijf, maar het is wel een logische gedachten om waardevolle voedingstoffen voor de planten weer terug naar de bodem te brengen.'

Simone Uijttenwaal
Uijttewaal van Overbeek V.O.F

Meleveldsestraat 10, Horssen, Gelderland

10:00 - 14:30

De mens is het grootste gat in de voedselkringloop. Er zitten bordenvol voedingsstoffen in jouw poep die nu zonder om te kijken worden weggespoeld en verbrand. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat we in Nederlands jaarlijks 35 miljoen kilo fosfaat, 110  miljoen kilo  stikstof en 34,5  miljoen kilo kali verloren laten gaan. ‘flush and forget’. Dit tekort wordt op het moment aangevuld met kunstmest en dierlijke mest. Los van dat kunstmest vooral de plant voedt in plaats van de bodem bestaat het uit eindige grondstoffen. Kali halen we nu vooral uit Rusland. Fosfaat uit Marokko en stikstof met hulp van  fossiele energie uit de lucht. Voor 10 ton kalkammonsalpeter is 3.600 m3 aardgas nodig. Dat is energetisch onhandig. Met de huidige aardgasprijzen vliegen de kosten omhoog en dat maakt ons onnodige afhankelijk. Dit zorgt voor alle problemen die tegenwoordig op de voorpagina staan van de kranten: verschraling, het stikstofprobleem, ammoniak vervuiling, uitputting en uitbuiting.  

 

Wij zien een alternatieve wereld voor ons: `

Een wereld waar we de boer niet alleen zien als voedselproducent, maar een nieuwe sociaal economische rol vervult als nutriënten recycelaar. Dit geeft de boer een versterkte positie in de maatschappij, waar zij onze stedelijke lasten weer omtoveren tot lusten.
Een wereld waar de burger
niet alleen voedselconsument is maar ook poep producent. Het land voedt jou, en jij voedt op jouw beurt het land. Het is een wereld waar biodiversiteit opbloeit en wij de bodem de kracht teruggeven om ons te beschermen tegen de klappen van klimaatverandering. 

Het is een samenlevingsinclusieve kringlooplandbouw, een wederkerige wereld tussen stad en land, waar boer en burger elkaar bedienen.

 

Daarom roepen wij jou op: ‘Give a shit!’.

Waarom dan.png
give a shit logo
Waarom Give a Shit
FASQ
FASQ.png

Hebben we niet een mestoverschot?

Op dit moment is er heel veel organische mest vanuit de veehouderij. De overheid wil in 2030 Kringlooplandbouw hebben gerealiseerd. Dat betekent  vrijwel geen kunstmestgebruik meer en krachtvoer uit de buurt.. Dat betekent stevige krimp van de veehouderij dus veel minder beschikbare mest.

Hoe zit het met medicijnresten?

Is ons poep wel veilig?

Via composteren kan een heel aantal middelen worden afgebroken, veel hebben een organische samenstelling. Maar wat er wel en niet kan zal de komende jaren moeten worden onderzocht. Overigens is Nederland het enige Europese land dat geen rioolslib in de landbouw gebruikt. In sommige landen, bijvoorbeeld Frankrijk, gaat het grootste deel weer de landbouw in.

Lost dit het stikstof-

probleem op?

Het stikstofprobleem is een gevolg van de grote hoeveelheden mest die we gebruiken. Lang niet alles komt in de producten terecht. De helft gaat weer verloren. Met minder mest gaat de hoeveelheid stikstof omlaag en wordt de resterende stikstof efficiënter gebruikt waardoor het probleem oplost.

Wat doet het composterings-proces met poep?

Micro organismen zetten de organische stof om in stabiele humusachtige stoffen. Ze lusten alles wat organisch is dus veel organische verontreinigingen worden afgebroken. Ziektekiemen worden door de hoge temperatuur gedood.

Waarom hoor ik hier nu pas voor het eerst over?

In de vorige eeuw was mensenmest heel gebruikelijk. De beerput ging over het grasland of werd in de groentetuin gebruikt In de jaren ’80 werd rioolslib verboden vanwege zware metalen. Omdat er genoeg kunstmest was maakte niemand daar een punt van. Nu mest schaars wordt is het terug in de belangstelling.

Hoe kan ik de beste Shit produceren?

In composttoiletten wordt de mest vermengd met bijvoorbeeld zaagsel vercomposteerd. Urine kan apart worden opgevangen en als gier worden gebruikt. Het kan ook mee composteren, maar dan is er vanwege de nattigheid veel meer zaagsel en structuurbiedend materiaal nodig.

In composttoiletten wordt de mest vermengd met bijvoorbeeld zaagsel vercomposteerd. Urine kan apart worden opgevangen en als gier worden gebruikt. Het kan ook mee composteren, maar dan is er vanwege de nattigheid veel meer zaagsel en structuurbiedend materiaal nodig.

Hoe kan ik op een andere manier aan deze Shit beweging bijdragen?

Deze Shit beweging kan altijd Poop Troopers gebruiken. Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief dan houden we je op de hoogte..

Wie zijn wij?
Wie zijn wij_.png

De actie wordt georganiseerd door:

Stichting Rondgang (Broodje Poep) en Stichting Symphony of Soils.

De actie wordt ondersteund door:
AERES MBO
, Living Lab Fryslân,  Friese Milieu Federatie en Vereniging Circulair Friesland.

Stigting Rondgang logo

Deze projecten zijn ondersteund door  Stichting Rondgang

Een interdisciplinaire stichting met als hoofddoel het sluiten van onze voedselkringloop

De beelden in de press kit mogen open gebruikt worden mits vermelding van project, naam en fotograaf .

© 2019 BROODJE POEP is een initiatief van Social Designer Fides Lapidaire 
www.fideslapidaire.com
Het is tot stand gekomen in samenwerking met Fedde Jorritsma (localwise) en Sven Jurgens (KNN advies)

Contact

Email algemeen: info@stichtingrondgang.nl
Email Holy Shit:  holyshit@stichtingrondgang.nl


 

bottom of page